چرخه زندگي ستارگان

ستارگان مثل آدم ها چرخه زندگي دارند. آنها متولد مي شوند، از چند مرحله زندگي عبور مي كنند و سرانجام مي ميرند.
ستاره ابتدا از ابر بسیار عظیمی كه آهسته مي چرخد تشكيل مي شود. اين ابر تقريباً به طور كامل از عناصر هيدروژن و هليوم تشكيل شده. این ابر همچنين اتم هاي عناصر ديگر و ذرات ميكروسكوپي گرد و غبار را هم در خود دارد.

ابری که ستاره از آن تشکیل می شود, نيروي جاذبه اي دارد که باعث می شود در درون خودش واژگون شود. بنابراين كوچك تر مي شود. هنگامي كه ابر جمع مي شود، سريع تر و سريع تر مي چرخد. بعد بخش هاي بيروني تر ابر شكل يك ديسك چرخان پيدا مي كند. بخش هاي داخلي تر فشرده تر مي شود و به واژگوني در خود ادامه مي دهد.

با ادامه واژگوني، مواد گرم تر مي شوند و فشارشان افزايش مي يابد. بخش هاي داخلي توده در حال فشار، شكل يك پروتوستار-يك شيء با شكل توپ- را پيدا مي كند, اما هنوز يك ستاره نيست. ستاره جوان بيشتر در خود واژگون مي شود تا سرانجام ستاره اصلي را تشكيل مي دهد.

ستارگان همين طور كه سنشان بالا مي رود، گسترش پيدا مي كنند. هنگامي كه هسته از هيدروژن وهليوم تهي مي شود يا به عبارتي سوخت هسته تمام مي شود، لايه هاي خارجي تر گسترش پيدا مي كنند، خنك مي شوند و روشنايي شان كمتر مي شود و ستاره به يك غول سرخ يا يك غول بسيار بزرگ قرمز تبديل مي شود (بستگي به جرم داخل ستاره دارد). ستاره درنهايت منفجر مي شود. سرنوشت ستاره بر اساس جرم اوليه اش تعيين مي شود. بر همين مبنا يا تبديل به يك كوتوله سياه مي شود، يا ستاره نوتروني و يا سياهچاله.

مثلاً خورشيد 6/4 ميليارد سال پيش متولد شد و تا پنج ميليارد سال ديگر نيز باقي مي ماند. سپس وقتي سوخت هسته اش تمام شد, رشد مي كند تا به يك غول قرمز تبديل می شود. در آخر زندگي لايه هاي خارجي ترش به بيرون پرتاب مي شوند. هسته باقي مانده كه كوتوله سفيد ناميده مي شود به آهستگي ناپدید مي شود تا به كوتوله سياه تبديل شود.

ستارگان ديگر زندگي شان به شيوه هاي مختلف خاتمه پيدا مي كند. بعضي به غول هاي قرمز تبديل نمي شوند. به جايش سرد مي شوند تا تبديل به كوتوله هاي سفيد و بعد كوتوله هاي سياه شوند. درصد كوچكي از ستارگان با انفجارهايي شكوهمند به نام سوپرنوا مي ميرند.

توضیح:
ستارگان خورشيد مانند: تا 5/1 برابر جرم خورشید را دارند.
ستارگان بسيار بزرگ: از 5/1 تا سه برابر خورشيد جرم دارند.
ستارگان غول آسا: بيش از سه برابر خورشيد جرم دارند.